kolon debelo crevo

Tanko crevo i debelo crevo (kolon) sastavni su deo sistema organa za varenje u organizmu čoveka. Tanko crevo obavlja funkcije u središnjoj fazi procesa varenja, a debelo crevo u završnoj – njegov osnovni zadatak je da otpadne, odnosno nepotrebne materije izbaci iz tela.

Debelo crevo je značajno šire i kraće od tankog, i ima oblik cevi, promenljivog prečnika, sa zidovima od gusto postavljenih mišića koji omogućavaju pokrete. Ukupna dužina mu je malo preko 1,8 metara (poređenja radi, tanko crevo je dugo oko 6,7 metara).

Anatomski, debelo crevo se sastoji od četiri povezana segmenta koji su postavljeni, ako zamislite čovekovo telo, kao otvoren pravougaonik. Najpre se sa desne strane stomaka, posle veze sa tankim crevom i slepim crevom, na mestu koje se zove cekum, debelo crevo prostire na gore, zatim čini jednu vrstu horizontalnog „mosta“ do leve strane, a onda se levom stranom trbušne duplje spušta naniže. Na kraju je sigmoidni deo creva, u obliku slova „S“, na koji se nastavlja rektum. U rektumu, dugačkom između 10 i 15 cm, zadržava se feces pre nego što se izbaci kroz analni otvor.

Funkcija debelog creva je oslobađanje organizma od ostataka hrane (iz koje su prethodno, u tankom crevu, preuzeti korisni sastojci), bakterija i drugih otpadnih supstanci. U procesu koji traje, prosečno, oko 36 sati, i koji je moguć zahvaljujući peristaltici (potiskivanju sadržaja duž debelog creva), iz ukupne mase apsorbuju se so i tečnost. Ostaci se talože u sigmoidnom delu creva, a zatim se odatle, jednom ili dva puta dnevno, istiskuju u rektum. Punjenjem rektuma širi se rektalni zid i aktiviraju se receptori koji se tu nalaze, upućujući signal da treba da dođe do pražnjenja (defekacije).

Debelo crevo, dakle, nikad nije potpuno prazno. Merenjem vremena prolaska hrane kroz debelo crevo zaključeno je da, u zavisnosti od različitih faktora, ono iznosi od 24 do 48 sati. Ukoliko je duže od 72 sata, smatra se poremećajem.

U debelom crevu živi više milijardi mikroorganizama, čineći takozvanu crevnu floru. Većina su bakterije. Otkrivanje značaja ravnoteže crevne flore dovelo je do upotrebe probiotika, koji treba da pomognu održavanju zdravog odnosa između „stanovnika“ creva.

Zdravlje debelog creva i procesi koji se u njemu odvijaju veoma su važni za čitav organizam. Te činjenice postajemo svesni, najčeće, tek kad nastanu problemi.

Postoji veći broj stanja i bolesti samog debelog creva koje mogu ometati njegovo funkcionisanje i, u najtežim slučajevima, ugroziti život čoveka.

Opstipacija (neredovno i otežano pražnjenje creva, uz oskudnu i tvrdu stolicu) je stanje o kojem se često govori, pošto se sa ovim problemom, poslednjih decenija, suočava ogroman broj ljudi. Savremen način života i ishrane su osnovni uzroci.

Spastički kolon, odnosno sindrom iritabilnog kolona („nervozna creva“) znatno je ozbiljnije stanje spontanih kontrakcija, ili odsustva kontrakcija mišića creva, koje može da zahvati debelo, ali i tanko crevo.

Ulcerozni kolitis je zapaljenska bolest koja pogađa isključivo debelo crevo, a Kronova bolest, takođe zapaljenska, bilo koji organ u sistemu organa za varenje. Dugotrajno prisutne, ove dve bolesti mogu da izazovu displaziju kolona, sumnjivu promenu u ćelijama koja može, ali ne mora, da preraste u karcinom.

Polipi se relativno često dijagnostikuju u debelom crevu. Postoji više vrsta polipa, od kojih se neki klasifikuju kao prekancerozne promene, pošto imaju potencijal da prerastu u karcinom. Iako većina nije takva, lekari preporučuju uklanjanje polipa, kako bi se otklonio svaki potencijalni rizik.

Kolorektalni karcinom, koji nastaje u debelom crevu ili na samom njegovom kraju, blizu rektuma, jedan je od najčešćih uzroka smrti povezanih sa karcinomom. Upravo zbog ove činjenice neophodno je posvetiti punu pažnju svim problemima i promenama u funkcionisanju debelog creva, kako bi se bolest otkrila u početnoj fazi, i izlečila.